Tròn 50 năm mang tên Bác, Thành phố Hồ Chí Minh không ngừng chuyển mình và phát triển mạnh mẽ qua từng giai đoạn. Trong dòng chảy ấy, thành phố giống như một khu vườn lớn. Ở đó, mỗi thế hệ là một lần gieo hạt. Có hạt nảy mầm thành cây nhỏ, có cây lớn lên thành tán rộng và khi tán cây đủ vững, lại tiếp tục che chở và gieo xuống những hạt mầm mới cho tương lai.

TUỔI NHỎ LÀM VIỆC NHỎ

“Ba mẹ đọc báo xong nhớ để dành cho con với ạ!”, đây là lời nói quen thuộc của cậu bé Nguyễn Thế Đức Tâm khi còn là đội viên.

Mỗi ngày, Tâm đều gom giấy báo, sách cũ để tham gia phong trào Kế hoạch nhỏ. Nhà gần trường, cứ đến ngày hội thu, Tâm đi bộ khệ nệ ôm cả chồng báo to. Có khi báo nhiều quá, bạn phải đi 2 chuyến mới xong.

Rồi từ đóng góp của Tâm và các bạn khác, trường trang bị thêm trống kèn, tặng học bổng, mua quà tặng cho các bạn có hoàn cảnh khó khăn.

Thấy được những đóng góp nhỏ bé của mình làm nên “chuyện lớn”, Tâm vui lắm và mong ước đến khi trưởng thành sẽ đóng góp nhiều hơn nữa cho trường lớp, thành phố nơi bạn sinh sống.

Hiện nay, cậu bạn ấy đã trở thành giảng viên Trường đại học Kinh tế - Luật - Đại học Quốc gia TP.HCM.

Điểm lại thành tích, thầy Tâm có rất nhiều danh hiệu đáng nể: Á khoa Giải Lê Quý Đôn trên báo Nhi Đồng TP.HCM và Khăn Quàng Đỏ, Thủ khoa Học sinh giỏi Toán TP.HCM, Thủ khoa tốt nghiệp Trường đại học Luật TP.HCM, Sinh viên 5 tốt cấp trung ương, Nhà giáo trẻ tiêu biểu cấp trung ương, Chiến sĩ thi đua cấp Bộ Giáo dục và Đào tạo…

Thầy cũng đã có nhiều sáng kiến, ý tưởng đóng góp cho cộng đồng. Đặc biệt, mô hình “Hệ thống hỗ trợ học tập, tìm hiểu kiến thức pháp luật cộng đồng trên nền tảng công nghệ số” của Đoàn Trường đại học Kinh tế - Luật - Đại học Quốc gia TP.HCM mà trong đó thầy là đồng tác giả đã vinh dự nhận Giải thưởng Hồ Hảo Hớn năm 2022.

CÂY CAO BÓNG CẢ MÁT RƯỢI

Từ những “hạt mầm” của tuổi thơ, có những con người lớn lên và tiếp tục trở thành điểm tựa cho thế hệ phía sau, như một tán cây bền bỉ qua thời gian.

Một trong những người như thế là thầy Lê Bá Khánh Trình - người từng ghi dấu ấn đặc biệt của Toán học Việt Nam với Huy chương Vàng Olympic Toán quốc tế năm 1979 với số điểm tuyệt đối 40/40. Thành tích ấy từng được xem là một dấu mốc tiêu biểu, mở ra hình ảnh một thế hệ học sinh Việt Nam giàu năng lực tư duy và sáng tạo.

Sau này, thầy tiếp tục gắn bó với con đường giảng dạy tại Khoa Toán - Tin (Trường đại học Khoa học Tự nhiên, ĐHQG TP.HCM) và Trường Phổ thông Năng khiếu TP.HCM. Với thầy, học sinh chính là nguồn cảm hứng lớn nhất, bởi chính những cách giải khác nhau, những lần học trò thử rồi tự sửa sai đã giúp thầy nhìn lại bài toán theo những hướng mới.

Suốt gần 40 năm đứng lớp, thầy vẫn giữ cách dạy ấy như một “bóng cả” bền bỉ, dẫn dắt các đội tuyển Toán. Thầy đã góp phần tạo nên nhiều thành tích nổi bật cho học sinh TP.HCM với 171 giải học sinh giỏi quốc gia và 17 huy chương Olympic quốc tế.

HẠT MẦM SÁNG TẠO

Từng được biết đến là gương mặt Công dân trẻ tiêu biểu TP.HCM nhỏ tuổi nhất năm 2024, bạn Cáp Hoàng Dũng (lớp 7/2 Trường THCS - THPT Thực hành Sài Gòn, phường Chợ Quán, TP.HCM) là gương mặt tiêu biểu của một thế hệ học sinh mới đang lớn lên cùng AI và biết làm chủ công nghệ để học tập.

Hoàng Dũng đã học viết code từ khi mới học lớp 3. Đến nay, cậu bạn đã xây dựng nhiều hệ thống phần mềm hướng đến cộng đồng. Mới đây nhất là ý tưởng “Hệ thống AI nhận diện sớm rủi ro để kiến tạo lớp học hạnh phúc”.

Ý tưởng xuất phát khi Dũng chứng kiến những tình huống mâu thuẫn, tranh cãi giữa các bạn học sinh dễ dẫn đến căng thẳng hoặc hiểu lầm không đáng có. Điều đó khiến cậu bạn đặt câu hỏi: liệu có thể phát hiện sớm rủi ro để kịp thời ngăn chặn?

Từ đó, Dũng hình dung một mô hình lớp học ứng dụng AI phân tích hình ảnh và video để nhận diện các dấu hiệu bất thường như xô đẩy, tụ tập đông bất thường hay chuyển động đột ngột dễ gây va chạm. Hệ thống không hướng đến giám sát học sinh mà đóng vai trò cảnh báo sớm, giúp giáo viên kịp thời quan sát và xử lý tình huống trước khi trở nên nghiêm trọng.

Hoàng Dũng chia sẻ, tận dụng tốt công nghệ, đặc biệt là AI, học sinh có thể học nhanh hơn và sáng tạo hơn. Đồng thời, công nghệ giúp học sinh có công cụ để quan sát, phân tích và giải quyết những vấn đề gần gũi trong đời sống học đường, góp phần xây dựng môi trường học đường an toàn và hạnh phúc hơn.

HẠT MẦM YÊU THƯƠNG

Bắt đầu từ những quan sát rất đời thường khi thấy ông bà đôi lúc quên uống thuốc hay phải ở nhà một mình, hai bạn Trần Quang Tân và Đào Châu Tấn Thiện (lớp 9/2 Trường THCS Mỹ Phước, phường Bến Cát, TP.HCM) đã sáng tạo nên mô hình robot hỗ trợ người cao tuổi.

Robot có khả năng tự động theo dõi người dùng bằng camera, phản hồi bằng giọng nói đơn giản, tự di chuyển khi được gọi và nhắc uống thuốc đúng giờ kèm khay nước sẵn sàng.

Đi kèm là một vòng tay sức khỏe giúp ghi nhận nhịp tim để gửi cảnh báo kịp thời cho gia đình. Dù phải thử đi thử lại nhiều lần vì lỗi lập trình, hai bạn đã chứng minh rằng công nghệ chỉ thật sự có ý nghĩa khi được làm ra bằng sự kiên nhẫn và lòng quan tâm.

HẠT MẦM VĂN HÓA

Giữa nhịp sống hiện đại, bạn Hồ Thảo Nhi (lớp 5 Trường TH Đinh Tiên Hoàng, phường Tân Định, TP.HCM - Phó Chủ tịch Hội đồng Trẻ em TP.HCM) lại tìm thấy thế giới của mình trong những giai điệu đờn ca tài tử truyền thống. Bạn đến với cải lương từ một buổi xem biểu diễn tình cờ.

Trải qua những buổi tập kéo dài đến khản giọng, cơ thể mệt rã rời vì múa bộ, Thảo Nhi vẫn kiên trì vì niềm đam mê. Vai diễn đầu tiên của bạn là Bùi Thị Xuân trong trích đoạn Tây Sơn nữ kiệt.

Trước khi lên sân khấu, bạn đọc thêm sách, tìm tư liệu, xem các phần trình diễn của nghệ sĩ đi trước để hiểu nhân vật. Khi tiếng trống mở màn vang lên, cảm giác hồi hộp nhanh chóng nhường chỗ cho sự nhập vai.

Thảo Nhi còn tham gia nhiều hoạt động văn hóa - lịch sử và đạt một số thành tích nghệ thuật. Đối với Thảo Nhi, cải lương không chỉ là biểu diễn, mà còn là cách để thế hệ trẻ giữ gìn và kể lại những giá trị truyền thống tự hào của dân tộc.

HẠT MẦM SỐNG XANH

Vượt qua hàng trăm đội thi, học sinh Trường THCS Cần Thạnh (xã Cần Giờ, TP.HCM) đã giành giải cao nhất tại cuộc thi Tìm kiếm ý tưởng bảo vệ đại dương 2026, do Sở Giáo dục và Đào tạo TP.HCM phối hợp tổ chức.

Trong đó, bạn Vũ Nguyễn Gia Uyên (lớp 8/6) chia sẻ ý tưởng xuất phát từ chính những lần tham quan rừng ngập mặn Cần Giờ. Trong những chuyến đi đó, bạn nhận thấy nhiều du khách vô tình giẫm lên rễ đước - bộ phận quan trọng giúp cây đứng vững và thích nghi với môi trường ngập mặn. Những hình ảnh ấy khiến bạn chú ý và suy nghĩ nhiều hơn về cách con người đang tác động đến thiên nhiên xung quanh mình.

Từ quan sát đó, Gia Uyên đề xuất xây dựng các lối đi cố định trong rừng. Cách làm này giúp việc tham quan thuận tiện hơn, đồng thời giảm tác động trực tiếp lên hệ rễ của cây đước. Bạn cho rằng những thay đổi nhỏ thôi cũng có thể giúp thiên nhiên được gìn giữ lâu dài.