Độc đáo những vườn xoài trên núi ở Hòn Đất (An Giang)

Sáng sớm, khi mặt trời vừa ló dạng, chúng mình theo chân chú Hồ Quang Bé - Phó giám đốc Hợp tác xã xoài cát Hòa Lộc Hòn Đất (An Giang) bắt đầu hành trình khám phá. Từ xa, những vườn xoài hiện ra trải dài trên sườn núi, tán lá đan vào nhau tạo thành những khoảng xanh ngút ngàn.

Chuyện của những người 'ăn cơm dưới đất, làm việc trên trời'

Dưới những tán xoài xanh mướt tại vườn xoài của ông chủ tên Phạm Thành Việt, hàng chục nhân công cùng nhau làm việc. Người thì bao trái, người phun thuốc, người cắt tỉa cành lá, người thu hoạch những trái đã đến độ chín.

Giữa những tán xoài sum suê, anh Nguyễn Văn Thọ ngồi vắt vẻo trên một cành cây cao, đôi tay thoăn thoắt bao từng trái xoài. Xung quanh, những thành viên khác trong nhóm cũng đang miệt mài làm việc trên các cây lân cận. Người hỏi thăm chuyện gia đình, người kể chuyện mùa vụ, tiếng cười nói cứ thế vang lên từ tán cây này sang tán cây khác.

Người dân địa phương gọi họ là "biệt đội bao trái xoài" vì công việc của họ là nhận bao trái cho các vườn xoài trên địa bàn xã.

"Nghề của chúng tôi là ăn cơm dưới đất, làm việc trên trời. Ngày nào chúng tôi cũng ở trên cây từ sáng đến tận chiều mới về nhà, có hôm ăn cơm trưa ở trên cây luôn để kịp thời gian bao trái.

Mỗi trái xoài đều phải được bao cẩn thận để hạn chế sâu bệnh, giúp trái đẹp và đạt chất lượng khi xuất bán. Công việc này nhìn thì dễ nhưng đòi hỏi sự tỉ mỉ, kiên nhẫn vì ngồi trên cây nhiều giờ liền dưới nắng không phải ai cũng làm được", anh Thọ bộc bạch. 

Với công việc này, mỗi lao động có thu nhập khoảng 300.000 đồng/ngày.

Tạm biệt "biệt đội bao trái xoài", chúng mình được làm quen với "biệt đội hái và gánh xoài". Từ trên sườn núi, những chiếc đòn gánh oằn mình dưới sức nặng của các sọt xoài liên tục ngược xuôi trên những con đường nhỏ.

Đặt đôi gánh xoài vừa được chuyển từ trên sườn núi xuống đất, chú Nguyễn Thanh Hoàng đưa tay lau những giọt mồ hôi lấm tấm trên trán rồi tranh thủ nghỉ vài phút trước khi tiếp tục công việc.

Hơn 10 năm gắn bó với nghề hái và gánh xoài thuê, chú đã quen với những ngày theo chân mùa vụ, liên tục di chuyển từ vườn này sang vườn khác trên địa bàn Hòn Đất.

Những ngày đầu mới vào nghề là khoảng thời gian vất vả nhất. Chưa quen địa hình đồi núi, chú Hoàng không ít lần trượt chân, té ngã khi gánh xoài băng qua các lối mòn quanh co. Thế nhưng sau nhiều năm gắn bó, chú dần quen với từng con dốc, từng lối đi trong các vườn xoài trên núi.

Mỗi ngày, chú Hoàng nhận được khoảng 450.000 đồng tiền công. "Cực thì có cực, nhưng nhờ nghề này mà tôi lo được cuộc sống gia đình, nên cứ đến mùa xoài là lại theo anh em lên núi làm việc", chú nói.

Với hơn 400 ha xoài, nơi đây hiện được xem là thủ phủ xoài của xã Hòn Đất, đồng thời là một trong những vùng trồng xoài trọng điểm của tỉnh An Giang. Điều thú vị là đằng sau những trái xoài vàng ươm ấy là cả một "hệ sinh thái" nghề nghiệp đặc biệt.

Từ biệt đội bao trái xoài, đội hái và gánh xoài thuê đến những lao động chuyên gỡ bao, phân loại, đóng gói trái xoài... mỗi người đều góp một phần công sức vào hành trình đưa xoài từ sườn núi đến nhiều nơi.

Theo chú Hồ Quang Bé, với cảnh quan đặc trưng trên sườn núi cùng những hoạt động lao động khá đặc biệt, nơi đây đang dần cho thấy tiềm năng để phát triển thêm hướng tham quan, trải nghiệm.

'Cụ xoài' thanh ca trăm tuổi

Trong hành trình khám phá những vườn xoài trên núi Hòn Me, chúng mình còn nghe được câu chuyện rất hay về những "cụ xoài" thanh ca trăm tuổi.

Men theo con đường đất dốc lên tận đỉnh núi, chúng mình mới có dịp tận mắt nhìn thấy gốc xoài thanh ca hơn 150 năm tuổi còn sót lại của gia đình chú Cao Văn Hùng - chủ vườn hiếm hoi còn lưu giữ giống xoài thanh ca.

Đứng dưới tán cây đã xù xì, rêu phong bám quanh thân, chú Hùng chậm rãi kể lại câu chuyện về gốc xoài đặc biệt này. Vào đầu những năm 1970 - 1980, khu vực này từng trồng khá nhiều xoài thanh ca.

Tuy nhiên, khi xoài cát Hòa Lộc mang lại hiệu quả kinh tế cao hơn, dần dần các vườn xoài thanh ca được thay thế, nhường chỗ cho những giống xoài mới. Chính vì vậy, giờ đây muốn tìm được một gốc xoài thanh ca cổ thụ, phải men theo những con đường dốc cao lên tận đỉnh núi như thế này.

"Cây này là của ông bà cố của chú để lại đó. Gốc xoài này từng trải qua những năm tháng chiến tranh khốc liệt. Nhiều lần bom đạn trút xuống khu vực này, thân cành có lúc tàn úa, tưởng như đã chết hẳn, vậy mà một thời gian sau lại thấy cây vươn lên, xanh mướt.

Mỗi năm, cụ xoài này vẫn đều đặn cho trái nhưng gia đình chú giữ lại ăn chứ không bán, khác với hương vị ngọt ngào của xoài cát Hòa Lộc, xoài thanh ca có mùi thơm dân dã và vị chua nhẹ rất đặc trưng.

Với chú, gốc xoài thanh ca này là một phần ký ức của gia đình, của cả vùng đất đã trải qua nhiều thay đổi theo thời gian", chú Hùng bày tỏ.

Chúng mình rời những vườn xoài ở sườn núi khi nắng chiều đã ngả dần sau những tán cây. Trên tay là những trái xoài vừa được thu hoạch. Chuyến trải nghiệm khép lại nhưng những câu chuyện vẫn còn đọng lại. Mỗi con người, mỗi tán xoài trên sườn núi Hòn Me… đều góp phần tạo nên một bức tranh vừa quen, vừa lạ của vùng đất Hòn Đất.