Học sinh Trường Trung học Thực hành Đại học Sư phạm đưa nghệ thuật Lân Sư Rồng lên không gian số

Bạn Vũ Hoàng Khánh Linh (lớp 12) và bạn Thượng Ngô Ngọc Hân (lớp 10), học sinh Trường Trung học Thực hành Đại học Sư phạm đã đạt giải tư Cuộc thi Nghiên cứu khoa học, kỹ thuật cấp quốc gia dành cho học sinh THCS và THPT năm học 2025 - 2026 với đề tài "Ứng dụng nghệ thuật số trong bảo tồn và phát huy nghệ thuật Lân Sư Rồng tại TP.HCM".

Dưới sự hướng dẫn của TS. Hà Văn Thắng - Phó hiệu trưởng nhà trường, hai bạn đã phát triển một website giáo dục di sản, ứng dụng nghệ thuật số để đưa nghệ thuật Lân Sư Rồng đến gần hơn với người trẻ.

Bắt đầu từ câu hỏi vì sao

Đề tài được nhóm bắt đầu triển khai từ tháng 9-2025 và hoàn thiện vào tháng 4-2026. Với hai bạn, nghệ thuật Lân Sư Rồng vốn không phải điều xa lạ.

Lớn lên tại khu vực Chợ Lớn, nơi cộng đồng người Hoa sinh sống đông đúc, cả hai quen thuộc với hình ảnh múa Lân Sư Rồng trong các dịp Tết, Trung thu hay những lễ hội truyền thống gắn liền với đời sống văn hóa nơi đây.

Khi tìm hiểu, hai bạn nhận ra chính mình cũng như nhiều bạn trẻ khác chỉ mới dừng lại ở việc yêu thích, trong khi hiểu biết về lịch sử, ý nghĩa hay những giá trị văn hóa phía sau loại hình nghệ thuật này còn khá hạn chế.

Để có cơ sở xây dựng đề tài, nhóm đã thực hiện ba cuộc khảo sát với học sinh trên địa bàn TP.HCM. Kết quả cho thấy đa số học sinh đều bày tỏ sự yêu thích đối với nghệ thuật Lân Sư Rồng, song rất ít bạn có điều kiện tiếp cận những thông tin chính thống hoặc tìm hiểu sâu về loại hình nghệ thuật này.

Từ kết quả khảo sát, nhóm đặt ra câu hỏi: Liệu công nghệ có thể trở thành cầu nối để người trẻ tiếp cận di sản theo cách gần gũi và hấp dẫn hơn? Đó cũng là lý do hai bạn bắt tay thực hiện đề tài.

Theo chân các đoàn Lân Sư Rồng để hiểu giá trị của một di sản

Nhiều tháng liền, hai bạn đã có mặt tại các lễ hội của cộng đồng người Hoa, đến các buổi tập của những đoàn lân, trò chuyện với nghệ nhân và ghi chép tư liệu.

Mỗi chuyến đi đều mang về thêm một câu chuyện mới, từ kỹ thuật biểu diễn, cách chế tác đầu lân đến quá trình truyền nghề giữa các thế hệ.

Trong những lần gặp gỡ ấy, một nghệ nhân chia sẻ rằng luyện tập Lân Sư Rồng không đơn thuần để biểu diễn, mà còn là cách gìn giữ nghề của cha ông và truyền lại những giá trị văn hóa cho thế hệ sau. 

Qua đó, hai bạn cũng có góc nhìn khác về những người gắn bó với bộ môn này. Trái với suy nghĩ của nhiều người cho rằng học lân chỉ là một hoạt động mang tính phong trào, phía sau mỗi bài biểu diễn là cường độ tập luyện cao, sự phối hợp chính xác giữa các thành viên cùng tính kỷ luật được duy trì trong thời gian dài.

"Có những buổi tụi mình chỉ ngồi quan sát các anh chị tập hàng giờ. Nhìn một động tác được thực hiện thuần thục trên sân khấu, tụi mình mới hiểu họ đã phải luyện tập rất nhiều lần để đạt được sự chính xác và ăn ý", Ngọc Hân chia sẻ.

Toàn bộ hình ảnh trên website đều do hai bạn trực tiếp ghi nhận hoặc sưu tầm trong quá trình nghiên cứu. Một số hình minh họa được Khánh Linh tự vẽ nhằm tái hiện đặc điểm của đầu lân và những chi tiết đặc trưng trong nghệ thuật Lân Sư Rồng.

Đưa di sản đến gần người trẻ bằng công nghệ

Từ những tư liệu thu thập được, hai bạn xây dựng một website giáo dục di sản với bốn không gian trải nghiệm gồm xem, hiểu, sáng tạo và hỏi.

Người dùng có thể tham quan không gian thực tế ảo (VR Tour), tìm hiểu lịch sử hình thành và quá trình phát triển của nghệ thuật Lân Sư Rồng, tương tác với mô hình đầu lân 3D và đặt câu hỏi cho trợ lý ảo để tra cứu thông tin về di sản.

Hai bạn mong muốn website trở thành một nguồn học liệu mở dành cho học sinh, giáo viên và những người quan tâm đến văn hóa truyền thống.

Thay vì chỉ xem các màn biểu diễn trong dịp lễ hội, người dùng có thể chủ động tìm hiểu về nghệ thuật Lân Sư Rồng ngay trên nền tảng số trước khi trải nghiệm thực tế.

Muốn gìn giữ di sản, trước hết phải hiểu di sản

Hai bạn chia sẻ quá trình thực hiện đề tài nhận được sự đồng hành của TS. Hà Văn Thắng cùng nhiều nghệ nhân, các đoàn Lân Sư Rồng và nhà trường. Những góp ý từ người làm nghề giúp nhóm có thêm góc nhìn thực tế, đồng thời tạo động lực để tiếp tục hoàn thiện dự án sau cuộc thi.

Qua quá trình làm việc, hai bạn nhận thấy người trẻ có lợi thế về công nghệ, trong khi các nghệ nhân là lực lượng lưu giữ tri thức và kinh nghiệm gắn bó lâu năm với nghệ thuật truyền thống. Sự kết nối giữa hai phía mở ra thêm cơ hội để di sản đến gần công chúng bằng những cách tiếp cận mới nhưng vẫn giữ được giá trị cốt lõi.

Sau cuộc thi, Khánh Linh và Ngọc Hân dự định sẽ tiếp tục bổ sung tư liệu, cập nhật nội dung từ các nghệ nhân và hoàn thiện thêm các tính năng tương tác.